1
1
2
2
3
3
4
4
5
5

Stany chorobowe i dysfunkcje

A oto uznawane obecnie stany chorobowe i dysfunkcje mogące wywoływać bóle krzyża.

– 1. Zmiany zwyrodnieniowe w obrębie kręgosłupa.

Wyprostna postawa ciała

Podsumowując powtórzmy jeszcze raz, że bólom krzyża można zapobiec badając przydatność oraz odpowiednio szkoląc kandydatów do określonych zawodów i prac oraz uwzględniając zasady ergonomii pracy – minimalizacja zagrożeń przez właściwe konstruowanie maszyn i urządzeń oraz organizowanie stanowisk pracy (Don Chaffin). Działania takie obowiązują we wszystkich wysoko rozwiniętych krajach kapitalistycznych.

Boczne skrzywienia kręgosłupa

Z patologii bocznych skrzywień kręgosłupa omówiono skrzywienia statyczne i powstające na tle odruchowym. Ich główną cechą jest boczne wygięcie kręgosłupa, nie ma jednak rotacji i torsji kręgów, co odróżnia je od skolioz rozwijających się w okresie wzrostu, tj od skrzywień o złożonej patologii i patogenezie, w których obok wygięcia bocznego stwierdza się również kifozę lub lordozę, a kręgi w zależności od umiejscowienia w łuku skrzywienia wykazują rotację i torsję w różnym nasileniu, przesunięcie do boku i nachylenie w odniesieniu do linii poziomej. Zniekształcenia te, zwłaszcza rotacja kręgów, pociągają za sobą zniekształcenia klatki piersiowej w postaci torsji, nachylenia, przesunięcia i skrócenia. Zniekształcenia miednicy i obręczy barkowej są mniejsze i zależne od wielkości skrzywienia zasadniczego.

Wprowadzenie określenia „wypchnięcie” krążka międzykręgowego

Przełomowym momentem w diagnostyce uszkodzeń krążka międzykręgowego jako odrębnej jednostki chorobowej było stwierdzenie Dandy’ego (1929), który pierwszy połączył znajdowane w kanale kręgowym „chrząstki” z objawami nerwobólu kulszowego („This lesion is a pathologic basis for cases of so-called sciatica, especially bilateral sciatica”). W roku 1933 i 1934 Mixter i Barr potwierdzają spostrzeżenia Dandy’ego i uzasadniają, że większość tzw. guzów kręgosłupa nie była niczym innym, jak wypchniętymi do kanału kręgowego fragmentami pierścieni włóknistych i jąder miażdżystych. Na podstawie zestawienia 19 przypadków operacyjnego leczenia tyłowypchnięcia jądra miażdżystego udowadniają, że stany te są odpowiedzialne za tzw. idiopatyczny nerwoból kulszowy. Spostrzeżenia te uzyskały potwierdzenie w badaniach Keya, Burnsa i Younga, Armstronga, Charnleya, Mandry’ego, Mitchella, Bartelinka, Browna, Roafa, Joncke, Morisa, Lucasa, Lindbloma i Scotta, Lovego, Craiga i Walsha, Salhgrena, Sjógrista, Friberga i Hulta oraz Hirscha i Nachemsona. W miarę upływu czasu badania potwierdzały coraz większy udział tyłowypchnięcia jądra miażdżystego w powstawaniu objawów nerwobólu kulszowego (2-3%, 54%, 75-80%, 89%, 83% oraz ponad 90%).

Kifoza

W różnicowaniu wyłączyć trzeba kifozy na tle wrodzonym, na tle długotrwałej nie leczonej gruźlicy kręgów, choroby Scheuermanna (jałowa martwica nasad kręgów) i zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa.

Co wywołuje egzotoksyna ?

– egzotoksyny wywołują martwicę tkanek, hemolizę, rozpad granulocytów.

Złamanie typu Malgaigne’a

W większości przypadków złamania kości łonowych i kulszowych są jednak wielomiejscowe i mogą się łączyć z uszkodzeniami stawów krzyżowo-biodrowych lub złamaniami kości biodrowej i jej przemieszczeniem. Są one połączone z uszkodzeniem ciągłości pierścienia miednicy. Są to uszkodzenia z reguły bardzo poważne.

Bóle promieniujące

Uwaga! Objawy te są odmienne od bólów występujących w uszkodzeniach krążka międzykręgowego, w których spoczynek przynosi ulgę, a aktywność fizyczna nasila ból. Trzeba jednak zaznaczyć, że w miarę upływu dnia także i chory ze stenozą kanału kręgowego będzie czuć się gorzej. Jest rzeczą ciekawą, że chory ze stenozą dobrze znosi jazdę na rowerze, natomiast u chorego ze zwyrodnieniem krążka międzykręgowego czynność ta nasila objawy.

Po 2-3 tygodniach w miejscach odczuwalnych

Po 2-3 tygodniach w miejscach odczuwalnych dolegliwości można zauważyć narastający obrzęk, większy po wysiłkach, a na radiogramie wrzecionowate zgru- hienie kości. W miejscu przerwania ciągłości struktur kostnych początkowo bywa widoczna nieregularna cienka linia odwapnienia, później końce odłamów stają się sklerotyczne, a strefa przejaśnienia i sklerotyzacji stopniowo powiększa się. W miejscach z dużym odczynem okostnowym zwykle do przemieszczenia nie dochodzi, lecz w okolicach pozbawionych okostnej (szyjka kości udowej) lub z niedużym odczynem, a z nadmiernym działaniem sił łamiących, może nastąpić powolne lub nagłe przemieszczenie odłamów. W odróżnieniu od złamań urazowych końce odłamów wykazują nieregularne przewapnienia struktury kostnej. Jeśli siły łamiące nie przekraczają wytrzymałości zagrożonego odcinka, szczeliny załamania może nie być lub pojawia się małe tylko przewapnienie kości, może być widoczny jedynie wrzecionowaty odczyn okostnej. Z objawów klinicznych do najwyraźniejszych należy ból odczuwany w czasie ruchów, bolesność udzielona i bolesność miejscowa na dotyk. Okolica złamania jest obrzęknięta, ciepłota skóry podniesiona.

Uszkodzenia mięśni, nerwów i naczyń

Uszkodzenia mięśni. Najczęściej mamy do czynienia ze stłuczeniem mięśni przez uraz bezpośredni, w wyniku którego dochodzi do wylewów krwi do mięśnia. Na podłożu wynaczynionej krwi może tworzyć się tkanka bliznowata, która nieraz ogranicza kurczliwość i wydolność mięśnia. W rzadkich przypadkach może nawet dochodzić do tworzenia się tkanki chrzęstnej i kostnej (skostnienia śródmięśniowe). Następstwem poważniejszych urazów bezpośrednich są zmiażdżenia oraz rozerwania i przerwania brzuśców mięśniowych oraz ścięgien, np. przerwanie ścięgna piętowego lub ścięgna m. dwugłowego ramienia. Swoistym uszkodzeniem jest oderwanie ścięgna z miejsca przyczepu do kości. Zdarza się to w przypadkach gwałtownych skurczów patologicznych (tężec, wstrząsy insulinowe), jak i fizjologicznych (np. u biegaczy – oderwanie kolca biodrowego górnego przedniego lub guza kulszowe- go przez napinające się mięśnie uda). Uszkodzenia mięśni czy nawet oderwania ich przyczepów od kości rzadko wymagają chirurgicznego zeszycia w przeciwieństwie do uszkodzenia ścięgien. W każdym przypadku natomiast obowiązuje odpowiednie unieruchomienie kończyny.